+- Islam Sunna (http://islam-sunna.com/forum)
+-- Dział: FORA SUNNICKIE WSPÓLNE (http://islam-sunna.com/forum/forumdisplay.php?fid=4)
+--- Dział: Pytania i rozmowy na temat islamu (http://islam-sunna.com/forum/forumdisplay.php?fid=64)
+--- Wątek: Arabskie wynalazki (/showthread.php?tid=88)
Arabskie wynalazki - admin - 30-10-2009
Ciekawy artykuł, właśnie o muzułmanach, którzy podobno byli wypaczencami islamu
Oni mieli "zły islam"
mimo najwspanialszego rozkwitu nauk którym się szczycimy 
i imperium zostało obalone, potem wprowadzono "prawidłowy islam" 
, ale wynikiem jego mamy to co dziś mamy 
.Po owocach ich poznacie...
************************
Arabskie wynalazki
Zawdzięczamy im kawę, torpedy i ogrody
Kawa, czeki, obiady z trzech dań. Wiele wynalazków, które dziś uważamy za coś zupełnie oczywistego, zawdzięczamy Arabom. Oto nasza lista dwudziestu najważniejszych odkryć z muzułmańskiego świata:
1. Jak głosi legenda, pewien Arab o imieniu Khalid pasł swoje kozy w regionie Kaffa w południowej Etiopii. W pewnej chwili zauważył, że jego zwierzęta zrobiły się żywsze po zjedzeniu rosnących w pobliżu owoców. Zabrał roślinę do domu i ugotował z niej pierwszą kawę. Pierwsze przekazy pisemne na temat tego napoju mówią o ziarnach eksportowanych z Etiopii do Jemenu, gdzie kawę pito podczas całonocnych modłów. Pod koniec XV wieku kawa dotarła do Mekki i do Turcji, skąd w 1645 roku wyruszyła do Wenecji. Do Anglii trafiła w roku 1650 dzięki Turkowi, który nazywał się Pasqua Rosee i otworzył pierwszy dom kawowy w centrum Londynu. Arabskie słowo „qahwa” przeobraziło się w tureckie „kahve”, potem włoskie „caffé” i wreszcie naszą „kawę”.
2. Starożytni Grecy sądzili, że oczy ludzkie niczym lasery emitują fale, dzięki którym widzimy. Pierwszym człowiekiem, który odkrył, że światło wpada do oka, zamiast z niego wychodzić, był arabski matematyk, astronom i fizyk żyjący w X wieku, Ibn al-Haitham. Wynalazł on pierwszą kamerę otworkową, obserwując światło przechodzące przez otwory w okiennicach. Uczony zauważył, że im mniejszy jest otwór, tym lepszy powstaje obraz. W ten sposób powstała pierwsza camera obscura (nazwa pochodzi od arabskiego słowa „qamara” oznaczającego ciemne pomieszczenie). Uważa się, że Ibn al-Haitham przemienił fizykę z zajęcia o charakterze filozoficznym w dziedzinę eksperymentalną.
3. Pewne formy szachów znane były już w starożytnych Indiach, ale w swoim dzisiejszym kształcie gra powstała w Persji. Stąd rozprzestrzeniła się na Zachód oraz na Wschód aż do Japonii. Do Europy trafiła w X wieku dzięki Maurom.
4. Tysiąc lat przed braćmi Wright pewien arabski poeta, astronom, muzyk i konstruktor Abbas ibn Firnas próbował stworzyć maszynę latającą. W 852 roku wyskoczył z minaretu Wielkiego Meczetu w Kordobie, wykorzystując luźne palto usztywnione stelażem z desek. Chciał poszybować jak ptak, ale się nie udało. Palto sprawiło jednak, że spadał wolniej, a konsekwencją skoku były jedynie nieznaczne obrażenia. Tak powstał pierwszy spadochron. W roku 875 siedemdziesięcioletni śmiałek, udoskonaliwszy swoją maszynę zbudowaną z jedwabiu i orlich piór, podjął kolejną próbę. Skoczył i wzniósł się całkiem wysoko. Przez dziesięć minut szybował w powietrzu, ale lądując mocno się potłukł. Jak słusznie potem zauważył, jego wynalazkowi brakowało ogona, który spowolniłby lądowanie. Międzynarodowe lotnisko w Bagdadzie, a także jeden z kraterów na Księżycu noszą imię uczonego.
5. Dla muzułmanów kąpiel jest religijnym obowiązkiem. Zapewne z tego właśnie powodu udoskonalili recepturę mydła, którą stosujemy do dziś. Mydło znali już starożytni Egipcjanie. Rzymianie stosowali je raczej jako rodzaj pomady. Ale to właśnie Arabowie łączyli olejki roślinne z wodorotlenkiem sodowym i olejkami aromatycznymi. Dla nozdrzy Araba spotkanie z brudnymi krzyżowcami było zapewne przykrym doświadczeniem. Szampon dotarł do Anglii dzięki Arabowi, który w 1759 roku otworzył nad brzegiem morza w Brighton łaźnię. Wkrótce znalazł zatrudnienie u króla Jerzego IV oraz Williama IV.
6. Sposób oddzielania płynów przy wykorzystaniu różnic temperatury wrzenia, zwany destylacją, został wynaleziony około roku osiemsetnego przez wielkiego uczonego arabskiego Jabir ibn Hayyana. Przemienił on alchemię w naukę. Odkrył wiele elementarnych procesów, takich jak skraplanie, krystalizacja, destylacja, rafinowanie, utlenianie, parowanie i filtracja. To jemu zawdzięczamy kwas siarkowy i azotowy, a także destylator umożliwiający produkcję perfum i alkoholi wysokoprocentowych (chociaż spożywanie tych ostatnich jest przez islam zabronione). Ibn Hayyan kładł szczególny nacisk na systematycznie prowadzone eksperymenty. Stał się prekursorem nowoczesnej chemii.
7. Wał korbowy to urządzenie, dzięki któremu ruch kołowy zamienia się w liniowy. Jest on głównym elementem wielu dzisiejszych maszyn – wystarczy wymienić silnik spalinowy. Ten jakże istotny dla ludzkości wynalazek stworzył wybitny arabski konstruktor al-Jazari. Urządzenie miało być wykorzystywane przy nawadnianiu pól. W napisanej w 1206 roku „Księdze wiedzy i pomysłowych urządzeń mechanicznych” al-Jazari opisuje także zastosowanie zaworów i tłoków, jak również jedne z pierwszych mechanicznych zegarów napędzanych wodą lub ciężarkami oraz zamek szyfrowy.
8. Watowanie polega na zszywaniu ze sobą dwóch warstw materiału przedzielonych warstwą izolującą. Nie jest jasne, czy podobne metody zostały wymyślone przez Arabów, czy też przywieziono je z Indii lub Chin. Pewne jest jednak to, że na Zachód trafiły dzięki krzyżowcom, którzy podpatrzyli je u wojowników saraceńskich. Nosili oni zamiast zbroi zszyte płótna wypełnione warstwą słomy. Takie rozwiązanie nie tylko chroniło ciało żołnierza, stało się też skutecznym sposobem walki z chłodem w zimnych rejonach Europy.
9. Łuk ostry, tak charakterystyczny element katedr gotyckich, zapożyczony został z architektury muzułmańskiej. Okazał się znacznie mocniejszy niż łuk półkolisty stosowany przez Rzymian i Normanów. Dzięki niemu można było stawiać wyższe, większe i bardziej złożone budowle. Spośród innych pomysłowych wynalazków arabskiej architektury trzeba wymienić sklepienie krzyżowo-żebrowe, rozety oraz techniki budowania kopuł. Europejskie zamki projektowano na wzór budowli arabskich, z wąskimi okienkami, strzelnicami, barbakanem i przedpiersiami. Kwadratowe wieże lepiej niż okrągłe spełniały funkcję obronną. Architekt zamku Henryka V był muzułmaninem.
10. Wiele nowoczesnych narzędzi chirurgicznych opiera się na tym samym pomyśle, co przyrządy wynalezione w X wieku przez muzułmańskiego chirurga al-Zahrawiego. Dzisiejsi lekarze dobrze znają jego skalpele, piły do kości, precyzyjne nożyce stosowane w chirurgii oka, a także 200 innych narzędzi, które wymyślił. To on odkrył, że katgut stosowany przy szwach wewnętrznych rozpuszcza się w sposób naturalny (odkrycia tego dokonał dzięki małpie, która zjadła jego struny do lutni). W XIII wieku inny medyk, Ibn Nafis, na 300 lat przed Williamem Harvey’em, opisał krwiobieg. Arabscy lekarze wynaleźli również środki znieczulające, które zawierały mieszankę opium i alkoholu, a także zaprojektowali wydrążone wewnątrz igły, służące do usuwania katarakty z zastosowaniem techniki znanej i dziś.
11. Pierwszy wiatrak skonstruowano w roku 634 dla perskiego kalifa. Mielił on ziarna kukurydzy i dostarczał wody do nawadniania pól. Na rozległych pustyniach Arabii, kiedy strumienie wysychały, jedynym źródłem energii był wiatr, długo i równomiernie wiejący z tego samego kierunku. Wiatraki miały od 6 do 12 skrzydeł pokrytych materiałem lub palmowymi liśćmi. Pierwsze z nich 500 lat później trafiły do Europy.
12. Wbrew temu, co się powszechnie uważa, szczepionki nie wymyślił ani Jenner, ani Pasteur. Wynaleźli ją Arabowie, a do Europy przybyła w 1724 roku z Turcji, dzięki żonie brytyjskiego ambasadora w Stambule. Stosując szczepionkę krowiankową, Turcy chronili swoje dzieci przed śmiertelną ospą 50 lat przed wynalezieniem tej metody na Zachodzie.
13. Wieczne pióro skonstruowano w 953 roku na zlecenie sułtana Egiptu. Kazał on wyprodukować takie pióro, które nie brudziłoby ubrania i rąk. Tusz znajdował się w pojemniczku, podobnie jak jest to w dzisiejszych piórach. Płyn trafiał do stalówki dzięki połączonym siłom grawitacji i efektu kapilarnego.
14. System numeracji stosowany na całym świecie pochodzi prawdopodobnie z Indii, ale kształty cyfr są arabskie. Po raz pierwszy pojawiły się w formie pisanej w pracy muzułmańskich matematyków al-Khwarizmiego i al-Kindiego około roku 825. Dzieło uczonych trafiło do Europy 300 lat później dzięki włoskiemu matematykowi Fibonacciemu. Słowo „algebra” pochodzi od tytułu książki al-Khwarizmiego, „Al-Jabr wa-al-Muqabilah”, której treść ma zastosowanie do dziś. Z arabskiego świata wywodzą się algorytmy i znaczna część teorii trygonometrii. Odkryta przez al-Kindiego analiza częstotliwości umożliwiła rozwiązanie wszystkich kodów starożytnych i stworzyła podstawy nowoczesnej kryptologii.
15. Ali ibn Nafi, znany jako Ziryab (Kos) przybył do Kordoby z Iraku w IX wieku przywożąc ze sobą pomysł posiłku złożonego z trzech dań: zupy, dania rybnego lub mięsnego, a na końcu owoców lub orzechów. Wprowadził także kryształowe kielichy, które wynaleziono dzięki eksperymentom Abbasa ibn Firnasa (patrz punkt 4.) z kryształem górskim.
16. Średniowieczni muzułmanie traktowali dywany jako fragment raju. Produkowane były z zastosowaniem zaawansowanych technik tkackich, nowych barwników i wysoko rozwiniętego poczucia smaku w projektowaniu wzorów i ornamentów, będących podstawowym elementem arabskiej sztuki użytkowej. Europejskie podłogi z kolei miały wyjątkowo ziemski, żeby nie powiedzieć ziemisty charakter. Zgodnie z relacją Erasmusa angielskie parkiety pokryte były matami, czasem tylko sprzątanymi, jednak na tyle niedokładnie, że ich dolna warstwa pozostawała nietknięta czasem nawet przez 20 lat. Kryły się w niej plwociny, wymiociny, resztki jedzenia i inne paskudztwa, które wstyd wymieniać. Nic więc dziwnego, że dywany szybko się tu przyjęły.
17. Dzisiejszy czek pochodzi od arabskiego słowa „saqq”, oznaczającego pisemne zobowiązanie do zapłaty za towar przy dostawie. Chodziło o to, by uniknąć ryzykownego transportu pieniędzy przez niebezpieczne tereny. W IX wieku arabski biznesmen mógł zrealizować czek wystawiony w banku w Bagdadzie.
18. W IX wieku dla wielu uczonych arabskich było już oczywiste, że Ziemia jest kulą. Dowodem na to, zdaniem astronoma Ibn Hazma, był fakt, że Słońce zawsze świeci pionowo na konkretne miejsce na Ziemi. Dopiero 500 lat później do podobnych wniosków doszedł Galileusz. Obliczenia arabskich astronomów były na tyle dokładne, że w IX wieku ustalili oni, iż obwód naszej planety wynosi 40 253,4 km. Pomylili się zaledwie o jakieś 200 km. W roku 1139 uczony al-Idrisi przywiózł globus na dwór króla Rogera Sycylijskiego.
19. Chociaż to Chińczycy jako pierwsi stosowali saletrę, to Arabowie wpadli na pomysł zaadaptowania jej do celów militarnych. Broń palna muzułmanów przerażała uczestników wypraw krzyżowych. W XV wieku Arabowie mieli już zarówno rodzaj rakiet, jak też torpedy – samonapędzające bomby w kształcie gruszki, których ostrze wbijało się w statek wroga, po czym następował wybuch.
20. Średniowieczna Europa znała ogrody warzywne i ziołowe, ale to Arabowie wpadli na pomysł uczynienia z nich pięknego zakątka służącego medytacji. Pierwsze tego typu ogrody w Europie powstały w XI wieku w muzułmańskiej Hiszpanii. Wśród kwiatów znajdujących się w arabskich ogrodach można było spotkać goździki i tulipan
http://wiadomosci.onet.pl/1323894,1292,1,kioskart.html
RE: Arabskie wynalazki - Nur - 30-10-2009
Artykuł bardzo fajny, nie spodziewałam się czegoś podobnego czytać na onecie
Po komentarzach widzę, że niektórym bardzo trudno go "przełknąć"
RE: Arabskie wynalazki - Majeed - 31-10-2009
Świetny artykuł!!!
Teraz trzeba go wszędzie pokazywać
RE: Arabskie wynalazki - admin - 31-10-2009
I jeszcze jeden
******
Wynalazki Arabów
Ponieważ państwo kalifów objęło znaczne obszary w Azji, Afryce i Europie - w jego obrębie znalazły się kraje o bogatej kulturze i długich tradycjach cywilizacyjnych. Arabowie, mimo że byli zwycięzcami, docenili ich dorobek, przejęli osiągnięcia, udoskonalili je i upowszechnili.
Wydajność swojego rolnictwa podnieśli dzięki zastosowaniu
systemu nawadniająco-melioracyjnego poznanego w Egipcie i Mezopotamii. Pozwoliło to na uprawę nowych roślin: ryżu, trzciny cukrowej, bawełny, jedwabiu, lnu i konopi. Rodowód tkanin, takich jak adamaszek, muślin, gaza oraz wyrobów ze skóry - safian i kurdyban, jest arabski. Wyroby te, dzisiejszej dobie powrotu do surowców naturalnych są szczególnie atrakcyjne.
Na wysokim poziomie stała arabska medycyna i farmacja, które wiele zaczerpnęły z nauki egipskiej i chińskiej. Lekarze arabscy sprawnie posługiwali się narzędziami chirurgicznymi, zwłaszcza przy operacjach oka.
Przyprawy (szafran, wanilia, daktyle, rodzynki), barwniki (indygo, używane obecnie do barwienia drogich gatunków jeansu), perfumy, olejki zapachowe, maście rozgrzewające - to wszystko dotarło do Europy za pośrednictwem Arabów.
Towary produkowane na Wschodzie i w Hiszpanii kupcy chętnie wymieniali w Europie, nabywając w zamian niewolników, futra, bursztyn. Niektórzy z nich opisali swoje podróże
. Opisy te stanowią dodatkowe źródło wiedzy o najstarszych dziejach naszych ziem. O Słowianach dowiadujemy się z dzieła Księga kosztownych klejnotów Ibn Rosteha oraz od Ibrahima-ibn-Jakuba, hiszpańskiego ¯yda z Tortozy, który w latach 965—966 przebywał wśród nich w celach handlowych.
Dzięki Arabom Europa poznała
i doceniła dzieła greckich pisarzy starożytnych. Na przełomie XII i XIII wieku przetłumaczono z arabskiego na łacinę pisma Awerrosa, Hipokratesa, Arystotelesa, Euklidesa, Galena, Ptolemeusza. Leonardo Fibonacci z Pizy wprowadził. stosowany przez Arabów, hinduski system liczbowy wraz z symbolem zero.
Mimo odrębności politycznej i religijnej Europejczycy korzystali z doświadczeń
i osiągnięć arabskich, a dowodem tych kontaktów i wpływów są nazwy arabskie, które zachowały się także i w języku polskim. Dziś jeszcze powszechnie używamy takich terminów, jak: alkalia, sorbet, kamfora, eliksir, talk, zenit, lazur, zero, cyfra, algebra, algorytm.
Islam nie sprzyjał rozwojowi
sztuki, gdyż jego zasady zachęcały wiernych do życia prostego i wstrzemięźliwego. Zakazywał przedstawiania Boga zarówno w postaci ludzkiej, jak i w formie symbolicznej. W Syrii Arabowie zetknęli się z dawną kulturą hellenistyczną i bizantyjską, co wywarło wpływ na sztukę dekoracyjną. Po podboju Persji i Indii w sztuce pojawiły się elementy orientalne. Dzięki temu Arabowie stali się mistrzami w dekoracji wnętrz użytkowych. Istotnym elementem zdobniczym były kompozycje roślinne.
RE: Arabskie wynalazki - admin - 31-10-2009
Królowa nauk w sztuce i kulturze świata - Islam
Na początku warto zastanowić się nad samym tytułem - czy matematyka miała wpływ na sztukę i kulturę świata i narodów? Co do pierwszego można mieć pewne wątpliwości, które mam nadzieję rozwiać w dalszej części artykułu. A czy sama matematyka miała wpływ na rozwój kultury? Mógłby zapytać ktoś - odpowiem mu - jak najbardziej, nie można mieć co do tego żadnych wątpliwości. Przecież bez, nazywanej królową nauk - matematyki, nie powstałby żaden wynalazek, człowiek byłby jedynie zwierzęciem i nadal tkwiłby w epoce kamienia łupanego. Bo przecież w jaki sposób, bez choćby elementarnej wiedzy matematycznej, mogłyby powstać np. budzące podziw budowle starożytnych, czy alchemik lub zielarz otrzymałby pożądaną miksturę - lek, gdyby nie znał odpowiednich proporcji i dozowania? Absolutnie nie! Możemy więc jednoznacznie stwierdzić, że matematyka wpływała na kulturę i życie człowieka w każdym okresie jego historii – i to od momentu, kiedy sprytniejszy małpolud wygrał pojedynek z głupszym adwersarzem tylko dlatego, że paskudny troglodyta posiadał o jeden kamień w zapasie więcej i mógł cisnąć nim w (pusty) łeb przeciwnika.
Pokrótce chciałbym teraz przedstawić kilka wybranych wielkich kultur/narodów, u których matematyka wpływała na te dwie dziedziny życia, które występują w temacie mojego artykułu, czyli na sztukę i kulturę.
Rozpocznę od sztuki Islamu – ponieważ inspiracja matematyką jest najbardziej widoczna właśnie wśród narodów arabskich. Jednocześnie nie mogę się powstrzymać przed obaleniem, a raczej skrytykowaniem pewnego mitu i krzywdzącego stereotypu, który niestety panuje wśród ludzi z kręgów kultury zachodu. Arabowie kojarzą nam się przede wszystkim jako brodaci, ogorzali ludzie o dzikim wzroku, palący na różnych wiecach flagi USA i Izraela, oraz skandujących w ekstazie: "Allach Akbar - Allach jest wielki". Nic bardziej mylnego. Niestety fanatyzm i skrajna ideologia, wsparta ślepą frustracją, zawsze prowadzi do wielu nieszczęść i nieporozumień. Sam islam jako religia jest jak najdalej od jakichkolwiek form ekstremizmu, dość powiedzieć, że w wiekach średnich, tolerancja islamu wobec innych religii tak zwanych "oświeconych" (judaizm i chrześcijaństwo) była bardzo duża.
![[Obrazek: ar01.jpg]](http://pclab.pl/zdjecia/artykuly/carnage/matematyka/ar01.jpg)
Ale nie odbiegajmy od naszego głównego tematu. To właśnie Arabowie wiedli prym wśród nauk ścisłych w okresie, kiedy Europa była jeszcze w mrokach średniowiecza. To przecież muzułmańscy kupcy przodowali w handlu w basenie morza śródziemnego - a nawet dalej. Ich żeglarska hegemonia nie mogła zaistnieć, gdyby nie byli biegłymi matematykami, doskonałymi astronomami i kartografami. Posiadali również najdoskonalsze mapy ówcześnie znanego świata. To właśnie dzięki Arabom zawdzięczamy to, iż nie zniszczono doszczętnie dzieł wielkich filozofów antycznych, np. Platona, Arystotelesa i innych wielkich myślicieli starożytnego świata. Kiedy w Europie palono "heretyckie" zwoje z ich traktatami, muzułmanie ratowali co tylko się dało z tych wielkich dzieł, studiowali je i zgłębiali.
Arabowie zajmowali się wieloma dziedzinami nauki - astrologią, astronomią, logiką, także alchemią - jednak w przeciwieństwie do alchemików-szarlatanów ze średniowiecznej Europy, nigdy nie czytałem żadnej publikacji opisującej arabskich uczonych, którzy zajmowaliby się takimi mrzonkami, jak np. zamiana ołowiu w złoto, a jeśli już fakt taki zaistniał, to cechą charakterystyczną było, iż do każdego zagadnienia podchodzono z należytą naukową rezerwą. To byli – w przeciwieństwie do kolegów po fachu z naszego "kręgu kulturowego", spętanych chrześcijańskimi dogmatami, ciemnotą i zwykłym strachem przed oskarżeniem o herezję - światli ludzie o otwartym umyśle, którym religijność i pewnego rodzaju restrykcyjność Islamu nie przeszkadzała w naukowym poznawaniu świata.
![[Obrazek: ar02.jpg]](http://pclab.pl/zdjecia/artykuly/carnage/matematyka/ar02.jpg)
Islam to jedna z wielkich światowych religii powstała w VII wieku n.e. Prorokiem był, jak powszechnie wiadomo, Mahomet. Świętą i najważniejszą księgą Islamu jest Koran. Koran odrzucał w sztuce przedstawienia figuralne, postuluje natomiast rodzaj sztuki/wyobraźni, który nie krępowałby myśli i uczuć realizmem przedstawianych obrazów. Jednak tworzenie wizerunków wcale nie było zakazane w Islamie. Jedynym niechlubnym wyjątkiem był zakaz tworzenia ludzkich podobizn, wydany przez kalifa Jazda III w roku 772.
Sztuka islamu w dużej mierze operowała na figurach geometrycznych, można powiedzieć, że jest tam również pewna domieszka abstrakcji. I właśnie na to miała duży wpływ matematyka. Przecież to arabowie wprowadzili cyfrę "0" i system dziesiętny. Dzięki temu można było operować na abstrakcyjnych wartościach liczbowych - jak wielkie ma to znaczenie, szczególnie dla rozwoju nauki, nie muszę chyba nikomu wyjaśniać. Wróćmy jednak do naszego głównego tematu. Niezwykły rozkwit kultury arabskiego średniowiecza stworzył typ "człowieka uniwersalnego" - ponad pięćset lat przed europejskim Renesansem. W kulturze islamu bardzo powszechny był model człowieka wykształconego - artysty, filozofa, astronoma jak i również matematyka.
![[Obrazek: ar03.jpg]](http://pclab.pl/zdjecia/artykuly/carnage/matematyka/ar03.jpg)
Kultura arabska wydała na świat wielu filozofów i myślicieli – Averroesa (którego pełne imię brzmi: Abul Walid Mahommed Ibn Achmed, Ibn Mahommed Ibn Roschd), Avicenne czy Alfarabiego. W umysłach tych wybitnych przedstawicieli swojej kultury zespoliły się w jedno: sztuka, nauka i filozofia. I to właśnie nauka wywierała ogromną presję na sztukę islamu.
Jako przykład wystarczy podać fascynacje wzorami geometrycznymi, które powszechnie występują w wielu motywach artystycznych. Geometryczne wzory służyły jako dekoracje, pojawiały się przede wszystkim w architekturze, ale również w ceramice oraz bardziej "przyziemnych" formach - np. słynnych perskich dywanach i innych tkaninach. Wzory te oparte na geometrii, powstawały jednocześnie w sposób prosty, jak i skomplikowany: prosty, ponieważ często powtarzano ten sam element (inny dla każdego wzoru); skomplikowany, gdyż wyodrębnienie poszczególnej jednostki tak, aby komponowała się z całą resztą, było niezwykle trudne oraz pracochłonne. Takie wzory - systemy geometryczne widniejące na dywanach, ceramice itd. powstawały dzięki zastosowaniu cyrkla i linijki - na bazie kwadratu i wielokątów foremnych, aż po dwunastokąt i dalej. Bez tych dwóch narzędzi ta artystyczna praca byłaby absolutnie niemożliwa!
Niestety nie zachowały się jakiekolwiek dokumenty mówiące o teorii tych geometrycznych systemów, którymi posługiwali się artyści - możemy tylko zakładać, iż takowe istniały. Wzory te mogły dowolnie się rozrastać w każdym kierunku, wypełniając równomiernie całą powierzchnię (na przykład wspomnianych już wcześniej dywanów). Ta prostota budzi niekłamany podziw, trudno nie zachwycić się perfekcją jaka wyłania się z tak skomplikowanych układów linii i punktów, podziałów, symetrii i przekształceń.
Najważniejszą ze sztuk islamu jest Kaligrafia - może to trochę dziwić. Jednak gdy przyjdzie przyjrzeć się bliżej alfabetowi arabskiemu, zauważymy, że jest on znakomitym materiałem na motywy graficzne. Pismo arabskie pojawiało się jako częsty element dekoracji, nadawało swoisty charakter manuskryptom - a nawet wplatane było w elementy architektury. Arabska nazwa kaligrafii brzmi handasat al-khatt, co znaczy po prostu: "geometria linii". Można więc powiedzieć, że dla Arabów sztuka piśmiennicza to "geometria pisania".
![[Obrazek: ar04.jpg]](http://pclab.pl/zdjecia/artykuly/carnage/matematyka/ar04.jpg)
Wiele typów pisma arabskiego opiera się na planie koła i posiada dokładnie ustalone proporcje szerokości i długości linii. System ten opracował w X wieku wezyr Abbasid i został on także wchłonięty przez alfabety - turecki, berberyjski, perski i kilka innych. Często też występują w arabskiej architekturze pięcio – sześcio lub ośmioramienne gwiazdy na sklepieniach budowli, które nabierają znaczenia mistycznego poprzez ukrycie w nich imion proroka Mahometa i boga Allacha. Tak więc "litery" zamieniają się w konkretne konstrukcje geometryczne. Arabskie pismo jest integralną, a jednocześnie najważniejszą częścią sztuki islamu.
![[Obrazek: ar07.jpg]](http://pclab.pl/zdjecia/artykuly/carnage/matematyka/ar07.jpg)
Poezja również jest uporządkowana i sformalizowana. Istnieje w niej pewna podstawa, której konsekwentnie trzymali się twórcy i poeci z Bliskiego Wschodu. Konstrukcja danego rymu opiera się na powtórzeniu jednostki werbalnej osiem razy, dwóch jednostek cztery razy, jednej sześć, lub dwóch trzy razy, co daje się już bezpośrednio porównać ze strukturą geometrycznych wzorów opartych na sześcio- i ośmiokątach. Ponadto, każda linia arabskiego wiersza ma własne znaczenie, jest jednostką zamkniętą, ale zawsze brzmi w niej ten sam rym (jak w całym utworze). To jeszcze bardziej przybliża strukturę poezji do swoistych wzorów matematyczno - geometrycznych, poprzez taką, a nie inną, bardzo specyficzną, ocierającą się o geniusz budowę. Dlatego też, ogromną trudność sprawia przekład arabskiej poezji na inne języki. Często teksty są wręcz nie do przetłumaczenia – zatraciłoby to cały sens i klarowność dzieła.
Muzyka podobnie jak poezja, architektura czy kaligrafia, a może nawet w większym jeszcze stopniu, poddana jest rygorom matematycznych proporcji. Pierwotnie muzyka nie była samodzielną dyscypliną, lecz rozwinęła się ze śpiewanej poezji i to od niej przejęła uporządkowany rytm, odtwarzający rym konkretnego wiersza. Proporcja dźwięków do momentów ciszy jest zawsze stała, nazywa się mizan i wynosi 7:5. Należy zauważyć, że taką samą proporcję ma wzór fonetyczny wiersza. Nie tylko rytm, ale także skale melodyczne oparte są na ścisłych formułach matematycznych. Perfekcję muzyczną oceniało się w świecie muzułmańskim po umiejętności syntezy wszystkich warstw: poezji i jej metrum, rytmu muzyki i jej skali melodycznej oraz - w co trudno uwierzyć - po spontaniczności artysty i utrzymaniu przez niego harmonii między kompozycją a własną improwizacją. Jakże wyrafinowanego i wykształconego słuchacza, o ogromnej wrażliwości, potrzebuje ten niebywale kunsztowny rodzaj muzyki, aby został w pełni doceniony!
![[Obrazek: ar06.jpg]](http://pclab.pl/zdjecia/artykuly/carnage/matematyka/ar06.jpg)
Sztuka islamskiego świata silnie podlega matematycznemu porządkowi, wyraża abstrakcyjne, intelektualne piękno zrodzone z systemowego porządku; oparta jest na olbrzymiej wiedzy, która ujmuje w bardzo rygorystyczną organizację spontaniczność artysty. Jednocześnie, w żadnym razie nie ogranicza ducha i weny twórczej. Arabska poezja, a także muzyka i kaligrafia, są bez znajomości języka, historii i osiągnięć islamu praktycznie niezrozumiałe, niedostępne i obce w ekspresji dla osób wychowanych w innych kręgach kulturowych. Istnieje jednak pewien wspólny, uniwersalny pierwiastek, swoisty łącznik, jasny dla każdej cywilizacji. Pierwiastkiem tym jest matematyka, która w islamie wspięła się na wyżyny. Stała się jednością ze sztuką i kulturą - to niebywałe osiągnięcie godne jest podziwu. Ogień i woda – chłodna geometryczna dedukcja i rygor połączony z nieokiełznaną duszą poety. Oto kulturowa kwintesencja islamu wsparta na mocnym religijnym pniu. Ten melanż jest niepowtarzalny i - co najważniejsze - naprawdę sprawdził się w praktyce, dając światu niebywałe intelektualne, niestety mało znane i niedocenione bogactwo.
Jako ciekawostkę podam przykładowy rytm typowego arabskiego wiersza:
11010 1101010 11010 1101010 11010 1101010 11010 1101010
1 - samogłoski
0 - spółgłoski (momenty ciszy)
Skojarzenia z systemem binarnym są jak najbardziej na miejscu! Zaskakujące? Szokujące? Ale prawdziwe!
Jednak nie tylko islam stosuje się do wzorów matematycznych. Nie można nie wspomnieć o tak zwanym "Złotym Podziale". "Złoty Podział" to dziewiętnastowieczna nazwa stosunku, który w renesansie ochrzczono mianem "boskiej proporcji"; wcześniej Euklides określił go jako "ostateczny i pierwszy stosunek", natomiast egipscy architekci nazywali "trójkątem Ozyrysa". Właśnie na nim były oparte praktycznie wszystkie projekty architektoniczne budowniczych znad Nilu. "Złoty Podział" to taki, gdzie punkt B dzieli odcinek AC tak, iż AC:AB = AB:BC. Tworzy się go na bazie trójkąta prostokątnego, którego boki wyrażają się liczbami całkowitymi 3, 4 i 5 (trójkąt Pitagorasa). 3 + 4 + 5 = 12, tyle właśnie jednostek liczył egipski system metryczny.
![[Obrazek: ar05.jpg]](http://pclab.pl/zdjecia/artykuly/carnage/matematyka/ar05.jpg)
Doskonałość proporcji trójkąta Ozyrysa uczyniła zeń "boską" podstawę wszelkich wymiarów i proporcji egipskiej architektury. Grecki historyk, Herodot z Halikarnasu pisał, że piramida Faraona Cheopsa była tak budowana, aby powierzchnia każdej ściany bocznej równa była powierzchni kwadratu o boku równym wysokości piramidy. Świadczy to o wielkim kunszcie budowniczych, jak i o niemałej znajomości matematyki egipskich uczonych i kapłanów. Również budowle Azteków, czy Majów w Ameryce Południowej świadczą o dużym zaawansowaniu matematycznym. Zarówno Egipcjanie, jak i Aztekowie, Toltekowie czy Majowie, budowali według pewnych, rygorystycznie określonych wzorców matematycznych. Wszystkie te wielkie cywilizacje znały dokładne ruchy gwiazd - astronomia stała na bardzo wysokim poziomie, potrafili obliczyć czas zaćmienia słońca i księżyca. Z pewnością ich ogromna i jak dotąd nie do końca poznana wiedza może zaskoczyć nawet nas - ludzi współczesnych.
Wracając do "Królowej nauk". Pojawia się ona, także w sztuce współczesnej, również jako inspiracja dla wielu artystów. Rysownik i malarz Roman Opałka odnosi się w swoich pracach do liczby i liczenia; Ryszard Winiarski posługuje się rozkładami statystycznymi. Roman Warzecha opiera swoje rozważania na teorii zbiorów, a Jerzy Grabowski - konceptualista, po prostu "tłumaczy" struktury matematyczne i układa cyfry na obrazy.
Wielu współczesnych artystów przeżyło, lub przeżywa fascynacje rygorystyczną i uporządkowaną konstrukcją matematyki - jest to dla nich wspaniała twórcza inspiracja. Tak więc chyba odpowiedziałem po części na dziwaczne z pozoru pytanie, które sam zadałem na początku tego artykułu. I z całą odpowiedzialnością należy stwierdzić, że matematyka jest nierozerwalnie związana ze Sztuką. Jest inspiracją, konceptem, również formą wyrazu. To dzięki niej z chaosu wyłania się uporządkowany obraz całości.
Najsłynniejsza sentencja Kartezjusza brzmi "cogito ergo sum" – "myślę, więc jestem"; na tle tego, co wyżej napisałem, mam szczerą ochotę sparafrazować wybitnego uczonego i filozofa – "liczę więc jestem" – chyba nie mylę się za bardzo w tej kwestii...
http://pclab.pl/art3802.html
RE: Arabskie wynalazki - admin - 31-10-2009
1000 lat zapomnianej wiedzy
Yasmin Khan z Muzeum Nauki w Londynie, w Wielkiej Brytanii odkrywa przed nami jak bardzo nasza cywilizacja wzbogacona została przez cywilizację Muzułmańską oraz sugeruje bardziej wyważone podejście do historii nauki.
![[Obrazek: issue3_missing2.jpg]](http://www.scienceinschool.org/repository/images/issue3_missing2.jpg)
Najstarsza ocalała mapa obu Ameryk, z 1513, Piri Reis
Isaac Newton, Karol Darwin, Albert Einstein. Jeśli spróbujesz sobie przypomnieć uczonych poznanych w szkole są duże szanse, że właśnie te nazwiska pojawią się na Twojej liście. Ilu jednak uczniów ma szansę uczyć się o naukowcach pochodzących spoza zachodniego świata, na przykład o Ibn al-Haithame, muzułmańskim uczonym w dziedzinie optyki, odkrywcy praw tyczących się odbicia promienia świetlnego i wynalazcy aparatu z mechanizmem otworkowym, żyjącym w XI wieku? Albo o Ibn Nafisie, który jako pierwszy opisał obserwacje płucnego obiegu krwi, a jego wnioski zostały przypisane 300 lat później Williamowi Harvey’owi? A co z Abbasem ibn Firnasem, który dokonał w IX wieku pierwszej próby lotu w dziejach ludzkości, wykorzystując odpowiedniej wielkości skrzydła pokryte ptasimi piórami? A ilu będzie wiedzieć o Zeng He chińskim muzułmaninie, który użył wyrafinowanej technologii do konstrukcji floty masywnych niemetalowych statków pięć wieków temu?
Wielu z nas jest nieświadomych do jakiego stopnia nasza współczesna cywilizacja została wzbogacona przez minione cywilizacje, do których zalicza się nieznane dziedzictwo cywilizacji muzułmańskiej. To dziedzictwo było częścią głównego nurtu kultury europejskiej przez wiele wieków co można dostrzec w skarbach naszej architektury takich jak kopuła Katedry Św. Pawła w Londynie (Wielka Brytania) podkowiaste łuki i gotyckie żebrowanie Al-Hambry w Grenadzie (Hiszpania).
Nawet nasza mowa zdradza naleciałości z języków z innych kultur – wiele angielskich słów używanych w nauce takich jak: alchemia, algorytm, alkaliczne, amalgamat, czy zero ma swoje korzenie w języku arabskim i stanowi dowód swoistego mariażu kultur, który wzbogacał zachodnią cywilizację poprzez wiele wieków. Historia astronomii również pokazuje wyraźne wpływy muzułmańskie na przykład w nazwach gwiazd. Nazwy: Betelgez, Rigel, Vega, Adebaraan i Fomalhaut mają arabskie korzenie, bądź też są tłumaczeniami na arabski nazw greckich nadanych przez Ptolemeusza. Inne terminy takie jak azymut (al-sumut), nadir (nazir) i zenit (al-samt) też wywodzą się z arabskiego.
![[Obrazek: issue3_missing1.jpg]](http://www.scienceinschool.org/repository/images/issue3_missing1.jpg)
Mapa Cypru z XVI wieku, Piri Reis
Odkrycia opisane powyżej dokonane były w okresie często mylnie opisywanym w podręcznikach do historii jako Wieki Ciemne. Tamten okres, trwający mniej więcej od roku 600 n.e. do roku 1600 w świecie muzułmańskim był czasem płodnego rozwoju nauki, technologii i inżynierii, był to czas cywilizacyjnego postępu, który potem zadziałał jako katalizator dla zachodniego renesansu. Pośród europejskich uczonych silnie inspirowanych poprzez muzułmańskich odkrywców byli: Roger Bacon, Leonardo da Vinci, Kepler, Michał Anioł, Kopernik, Andreas Vesalius i Galileusz.
Wiele badań naukowych poświęcono wkładowi muzułmanów w naukę i cywilizację, dotychczasowe jednak wyniki tych prac znane są tylko w środowiskach akademickich. Nauczyciele i uczniowie wciąż nie mogą znaleźć materiałów pisanych zrozumiałym językiem. Cztery lata temu brytyjska Fundacja dla Nauki, Technologii i Cywilizacji (FSTC) rozpoczęła misję popularyzacji muzułmańskiego wkładu w cywilizację poprzez stronę internetową poświęconą muzułmańskiemu dziedzictwuw1. Po raz pierwszy dzięki pośrednictwu Internetu informacja o tym pomijanym zwykle okresie historycznym jest łatwo dostępna dla szerszej publiczności. Strona ta stała się szybko popularnym źródłem informacji o wkładzie muzułmanów w naukę i kluczowym źródłem wiedzy dla nauczycieli, którzy pragną nawiązywać do historii nauki na swoich zajęciach.
Po założeniu strony zapotrzebowanie na źródła i materiały tyczące się tego tematu wzrosło gwałtownie. Żeby odpowiedzieć na to zapotrzebowanie stworzono objazdową wystawę na temat muzułmańskiej nauki, technologii, odkryć, wynalazków oraz ich znaczenia dla cywilizacji współczesnej. Wystawa zatytułowana 1001 wynalazków w2 pokazana została po raz pierwszy w Wielkiej Brytanii w Muzeum Nauki i Przemysłu w Manchesterzew3 na początku tego roku.
Po raz pierwszy zwiedzający, w tym szkolne wycieczki, mieli możliwość odkrycia innowacji wniesionych przez świat muzułmański, wiele z nich ma ciągle wpływ na nasze życie. Wpływ ten zawiera w sobie zarówno odkrycie kawy jako napoju jak i stworzenie skomplikowanych mechanicznych urządzeń, takich jak napęd odrzutowy czy rakietowy. Muzułmańscy naukowcy, uczeni, wszechstronni matematycy i pionierzy tacy jak żyjący w X wieku Abum Qasim Al-Zahrawi (znany na Zachodzie jako Abulcasis) poświęcili swe życie projektowaniu różnorakich niezbędnych wynalazków, z których do dziś korzysta ludzkość. Innowacje wprowadzone przez arabskich naukowców to np. używanie katgutu w chirurgii (nić do szycia narządów i tkanek oraz podwiązywania naczyń, uzyskiwana z warstwy podśluzowej jelit baranich lub kozich, która ulega wchłonięciu po upływie kilkunastu dni. Przyp. tłum.), a także cały zestaw chirurgicznych instrumentów, wliczając w to szczypce używane przy odbieraniu porodów.
Najbardziej cenionym elementem wystawy jest malowniczy manuskrypt przedstawiający muzułmańskich, brodatych astronomów, ubranych w tradycyjne stroje i turbany pracujących w szesnastowiecznym tureckim obserwatorium. Ci mężczyźni reprezentują zapomniane role – skrupulatnych obserwatorów gwiazd, zapisujących obserwacje, posługujących się precyzyjnymi instrumentami i wykonujących naukowe eksperymenty, a wszystko to, jest uczciwym wyznaniem ich wiary i szukaniem wiedzy dla dobra ludzkości.
![[Obrazek: issue3_missing3.jpg]](http://www.scienceinschool.org/repository/images/issue3_missing3.jpg)
Wahadło w meczecie – miniatura ukazująca studentów uczących się astronomii wraz z ich nauczycielem. Czytają oni pomiary z astrolabium. Z XV-wiecznego perskiego manuskryptu o numerze 1418 w Bibliotece Uniwersyteckiej w Istambule, Turcja
Dzięki ogromnemu altruizmowi i filantropii złoty wiek islamskiej nauki trwał ponad 1000 lat. Trwa dyskusja nad tym, co spowodowało zmierzch tego okresu w XVII wieku. Powinniśmy zachęcić uczniów, zarówno muzułmanów jaki i nie muzułmanów, by czerpali wiedzę z tej cywilizacji i jej bogatego dziedzictwa.
Słyszałam kiedyś nauczyciela nauk ścisłych opisującego skargi swych uczniów – byli oni znudzeni uczeniem się o naukowcach, którzy mieli przeważnie anglosaskie pochodzenie oraz byli mężczyznami. To jest typowe dla istniejącej tendencji do patrzenia na historię i naukę poprzez eurocentryczne okulary i ignorowanie wkładu innych cywilizacji. Nauczyciele wiedzą jak ważna dla rozwoju uczniów jest możliwość poznawania i identyfikowania się ze wzorcami. Uczennice, które pragną poświęcić się karierze naukowej, zwłaszcza pochodzące z mniejszości etnicznych, mogą znaleźć inspirację w nieznanych bohaterkach. Na przykład w Miriam al-Jili-alAstrulabi , która ręcznie stworzyła skomplikowany przyrząd astronomiczny - astrolabium, prototyp globalnego systemu ustalania położenia, czy też w przedsiębiorczej Fatimie al-Fihri, która w IX wieku w Maroku ufundowała najstarszy na świecie uniwersytet.
Inicjatywy takie jak ”1001 wynalazków” mogą zachęcić młodych ludzi do brania udziału w życiu społeczeństwa. Programy te mogą mieć trwały i pozytywny efekt na następne pokolenie przedsiębiorców, naukowców, inżynierów, lekarzy wszelkich społeczności. Obecna wystawa już wywarła pozytywny wpływ pokazując osiągnięcia cywilizacji muzułmańskiej. W czerwcu 2006 David Bocking, który towarzyszył szkolnej grupie zwiedzającej wystawę napisał w brytyjskim wydaniu Times Educational Supplement (dodatku edukacyjnym Times’a) celny komentarz muzułmańskiego chłopca:
„To nauczyło nas wiele – powiedział Hassan Zaffar – jestem muzułmaninem i to zainspirowało mnie, sprawiło, że podziwiam tych ludzi i jestem z nich dumny. Sprawiło, że pragnę zrobić coś takiego jak oni.”
![[Obrazek: issue3_missing4.jpg]](http://www.scienceinschool.org/repository/images/issue3_missing4.jpg)
Taqi al Din i inni szesnastowieczni astronomowie pracujący w obserwatorium Murrada III w Istambule. Z Shahansanimah, szesnastowiecznego manuskryptu o numerze FY 1404 w Bibliotece Uniwersyteckiej w Istambule, Turcja
Nauczyciele i politycy stopniowo zaczynają zdawać sobie sprawę, że istnieje potrzeba bardziej trafnego i dokładnego przedstawiania historii nauki, która stanowi ważny element szkolnej edukacji. Proces ten jest równoznaczny z podkreśleniem i docenieniem wpływu innych cywilizacji, które wniosły znaczącą wiedzę w zamierzchłej przeszłości. Przyszłym wyzwaniem dla ludzi zajmujących się rozwojem nauki, będzie znalezienie metody włączenia tych informacji w główny nurt lekcji w szkole tyczących się nauk ścisłych.
Wpojenie naszym dzieciom spójnego, zrównoważonego spojrzenia na świat poprzez system edukacji jest fundamentalne dla podtrzymania harmonijnego współistnienia różnych kultur w naszym społeczeństwie. Przejście w stronę bardziej zrównoważonego spojrzenia na historię nauki jest krokiem we właściwym kierunku. Uczniowie będą się lepiej rozwijać, jeśli zapewnimy im kontakt z wiedzą i ideami, które pozwolą im na utrzymanie swej tożsamości kulturowej. W trakcie edukacji nauczyciele powinni przypominać jak dziedzictwo wielu cywilizacji kształtuje świat. Jedną z tych cywilizacji jest na pewno cywilizacja muzułmańska, której wpływy ciągle są łatwo zauważalne zarówno w Europie jak i w reszcie świata. To szczególne dziedzictwo mogło zostać zapomniane, ale teraz odkrywane jest ponownie przez wszystkich tych, którzy zainteresowani są cywilizacją człowieka i jej postępem.
Zasoby informacji w sieci
w1 – Muzułmańskie dziedzictwo to strona wirtualnego stowarzyszenia edukacyjnego, które skupia razem muzułmanów i nie muzułmanów poszukujących postępu cywilizacji poprzez badania muzułmańskiego dziedzictwa
w2 – Strona zawierająca informacje na temat wystawy 1001 wynalazków dostępna jest pod adresem: http://www.1001inventions.com
w3 – Informacja na temat Muzeum Nauki i Przemysłu w Manchesterze jest dostępna pod adresem: http://www.msim.org.uk
Źródła
Fundacja dla Nauki, Technologii i Cywilizacji jest organizacją non-profit, której celem jest popularyzacja muzułmańskiego wkładu w cywilizację Zachodu
1001 Wynalazków było wystawiane w Muzeum Nauki i Przemysłu w Manchesterze do 3 września 2006, później rozpoczęło swą trasę objazdową po Wielkiej Brytanii i Europie. Żeby uzyskać więcej informacji należy pobrać darmowy nauczycielski pakiet zaaprobowany przez Brytyjskie Stowarzyszenie dla Postępu w Nauce ze strony internetowej: http://www.1001inventions.com
W sprzedaży jest także książka:
Al-Hassani S (2006) 1001 Inventions: Muslim Heritage in Our World. Manchester, UK: FSTC. ISBN: 09555242606
----------------------------------------
http://www.scienceinschool.org/print/334
RE: Arabskie wynalazki - admin - 03-11-2009
Szanowny Akszemsettin urodził się w roku 1390 w Damaszku, zmarł w roku 1460 w Goynuk (Turcja). Był nauczycielem Sułtana Fatih Mehmed Hana. Należał do uczniów szanownego Hadżi Bajram Veli.
Słowa ze Świętego Koranu „Beldetun Tajjibetun” mają znaczenie „Piękne miasto.” Wg systemu obliczania Ebdżed liczba liter tego wersetu wynosi 857. Ta liczba wg kalendarza hidżri jest datą zdobycia Stambułu. Szanowny Akszemsettin dokonując tefsir tego wersetu powiedział, że na pewno dojdzie tego roku do zdobycia Stambułu. Słowa jego się spełniły.
Do jego dzieł należą ksiażki pt: Risalet-un-nurijje i Maddet-ul-hajat. W tych książkach pisząc: „Choroby przechodzą z człowieka na człowieka poprzez żywe egzystencje” jako pierwszy odkrył istnienie bakterii.